Bide ondoan aurkitzen dira Urbasa aldeko lehen haitzuloak, Caballo, Hoguera eta del Queso, garapen motzeko kobatxoak. Muga-harresia pasata, Entzia eremuan topatuko ditugu hurrengo barrunbe garrantzitsuenak:

ALDARANA edo del GORRO-ko leizea

Molinotik, Alto del Mojon inguratzen duen errepidearen eskuinaldean eta Armas kobatik 400m-ra HM norabideekin, eta 975m-ko kotan kokatua.

5m diametro eta 3m sakoneko dolina baten behealdean aurkitzen da bere 1,5 metroko ahoa. 15 metroko jaitsierak, 25 metrotaraino iristen den gela luze batera darama, formazio bakar batzuk barnealdean aurkituz.

ARMAS, Koba

12 metrodiametroko dolina baten behealdean dago haitzulo honen sarrera, bi pago handien artean zainduta.165 metrogarapeneko barrunbe nahiko horizontala. Proportzio handiko ahoak (6m-ko zabalera eta 3m-ko altuera), behera doan galeri batea ematen dio sarrera, lurra bloke ugariz estalia.

Galeri honen amaieran, 5 m-ko arrail bat topatzen da, baina sabaitik eroritako zubi moduko bloke baten laguntzaz erraz gainditu leike. Ezkerreta jarraitu ezkero, antzeko galeri batean sartuko gera, 9m-ko altuerakin eta gela txiki batean amaitzen dena.

Eskuinaldera jarraitu ezkero, solairu blokez partzialki estalitako beste gela batean sartuko gera eta hortik aurrera, harea izango degu nagusi lurrean. Ur-korronte txiki bat duen putzua aurkitzen da ibilaldi erdi aldean, metro gutxi batzuk beranduago desagertzeko. Bukaeraldean, ardien hezurrak ikusten dira lurrean eta hartz hatzamarkak hormetan.

Garai batean Aldarana izenekin ezagutzen zen eta gaur egun berriz, Cueva de las Armas, jakina den bezala, azken karlistaldiko gerran armamentuen gordelekua izan zelako, Urbasa aldameneko Cristinos kobakin batera.

MOLINOS I, Koba

210m garapen eta 10m-ko desnibelekin, Molinos 2 kobatik 200m ekialdera aurkitzen da barrunbe hau, 1005m-ko kotan.

Dolina baten behealdean dagoen metro erdi diametroko aho borobilak, galeri estu bati ematen dio sarrera eta 2m-ko saltoa gainditu ondoren, barrunbearen galeri nagusiko gurutzera ailegatuko gera, oinplanoa bi zatitan banatuz.

1– errekaz gora, harritzarrez gaineztutako lurra eta ur gutxi daraman galeria, 90m aurrerago lokatzez estaltzen da.

2– errekaz behera, ur gehiago izango degu lehenengo 60m-tan, kanpotik gehitzen diren beste antzeko emariekin. Gela txiki batean, blokez estalitako ura xurgatzen den putzu batek, saihesten du progresioa. Barrunbean zehar formaziorik eza nabarmen izan da, azken gela izan ezik.

MOLINOS II, Koba

130m garapenekin, Alto del Mojoneko hego maldako bitxurraren ondoan, harri baten azpian ezkutatzen da barrunbe honen aho makurra, 1,5 x 0,25m dimentsiotakoa. 1015m-ko kotan.

Sarrerak, buztinezko arrapala txiki baten bidez, beste neurritako 1,5 x 1 m galeri batera eramaten gaitu.

50 m aurrerago, ur emari eskasa doan zoru hondoratua aurkituko dugu. Aurrera jarraituz, 2 x 4m-ko gela batetik pasa ondoren, galeria pixkanaka estutzen doa 130m-ko garapena lortu arte, buztin arrapala batean progresioa amaituz.

OLITURRI, Koba

8m-ko garapena besterik ez du. 1000m-ko kotan kokatua, baina berez, etengabeko iturri bat da, sabai makurreko koba bat bezela aurkeztu eta 8m-ra progresioa galarazten diguna. Jariatzen den urak ibilbide irregularra du azaleran eta filtratuz, berehala desagertzen da lurzoruan.

ESKARRETABASO IV leizea

1500m garapen eta 40 m-ko desnibelarekin, hainbat erreka ditu barnealdean, baina berehala sifonatzen dira. Galeri grabitazionalak aurkezten ditu metaketa klastiko eta litogeniko garrantzitsuekin. Bi aho ditu, sarrera nagusitik 14m-ko bertikala jaitsita galeri horizontalera daramana, eta bigarrena oso estua.

ESKARRETABASO II, leizea

9m garapen eta beste 9m-ko desnibela. Inguru honetan dauden dolina nagusietako baten maldetan irekitzen da haitzulo honen ahoa, pago baten sustraipean. Izen bereko kobatik IE-ko 150 m-ra.

ESKARRETABASO, Torka

470 m-ko garapen eta 35m-ko desnibelarekin. Gerturatu arte ikuste ez den dolina handi baten sakonean aurkitzen da bere ikaragarriko aho handia. Eskarretabaso II leizetik 50m HE-aldera eta pistatik 250m-ra kokatzen da.

MORUBE, Koba

Garapenik gabeko zuloa baina esploratu gabeko eta orbelez estalitako leize txiki bat dauka ondoan.

Izen berdineko iturriaren 500 m IM-baldera eta Txakolarri putzutik 200 m HM-baldera kokatua.

ARRODANTZA, Covachones de

Garapenik gabeko barrunbeak, bloke erraldoien labirinto ederren artean osatutakoak. Arrizuriko landatik gertu eta Molinosen mugape artean kokatuak.

Berriro Urbasa aldera pasata eta txangoari ginda jartzeko, koba oso ezagun bat bisitatuko degu.

LARRAMENDIKOARRO edo DE LOS CRISTINOS leizea

Cristinoseko leizea edo Larramendikoarro, Limitazioko mendiaren hegoaldean eta Ustalaza bezala ezagutzen den zelaian kokatzen da.

Kaputxino praileak, giza eskeleto bat aurkitu zutenetik dator haitzuloaren eratorritako izena eta kondaira, baina gaur egun Cristinos leizea bezala ezagutzen da.

Dolina baten behealdean duen ahotik eta harri-eskailera kiribil bat jaitsita, ur korrontea zirkulatzen den 30 x 15m-ko gela handi batera iritsiko gera. Goiko galeri makurrera igota, aintzira erdian duen beste gela handiago batera eramango gaitu jarraipenak.

Gela hau, espeleotemaz apainduta, oso bitxia da, zutabeak, goursak eta estalagmita erraldoiak dira nagusi, baina sartzea hain erraza denez, hauetako asko urratuta daude. Ala ere, oraindik edertasun handia gordetzen du eta gauzak horrela, bisita turistikoa egiteko oso egokia da.